روزه های واجب و مستحب کدامند؟

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در مورد صحت روزه خود دچار تردید شده باشید و ندانید تکلیف روزه قانونی‌تان در بیماری و سفر چیست! معمولا این سردرگمی و ناآگاهی‌ها منجر به انجام حرام یا قصور در واجبات می‌شوند و هزینه‌های معنوی و حقوقی به همراه دارند. ما در مجموعه خانه ای بی احکام روزه های واجب و مستحب را پیش روی شما می‌گذاریم تا با در نظر گرفتن روز و ماه‌های سال نگران اعمال یا قصور شرعی خود نباشید.

انواع روزه واجب

روزه واجب به معنای روزه‌ای است که به صورت شرعی انجام آن الزامی و ترک آن بدون عذر شرعی گناه است. مهم‌ترین روزه واجب روزه ماه مبارک رمضان است و باقی آن عبارتند از:

• روزه ماه مبارک رمضان: بر تمام مسلمانان بالغ، عاقل و توانمند واجب است.
• روزه قضا: روزه‌هایی هستند که به دلیل بیماری، سفر یا عذر شرعی در ماه رمضان افطار شده‌اند و باید پس از برطرف شدن عذر قضای آن بجای آورده شود. 
• روزه کفاره: در صورت افطار عمدی کفاره واجب می‌شود. برای پرداخت کفاره روزه از طریق خیریه خانه ای بی می‌توانید اقدام کنید.
• روزه نذر: اگر شخصی نذر کند روزه بگیرید این روزه بر او واجب می‌شود.
• روزه بدل هدی در حج: برای حاجی که توانایی خرید قربانی را ندارد ده روز روزه (سه روز در حج و هفت روز پس از بازگشت) واجب است.
• روزه سوم اعتکاف: کسی که سه روز در مسجد اعتکاف می‌کند روزه روز سوم بر او واجب است.
• قضای روزه پدر و مادر: اگر پدر یا مادر فوت شده‌اند و بر آن‌ها روزه قضا واجب است بر فرزند بزرگتر واجب است که آن‌ها را قضا کند.

انواع روزه مستحب

روزه مستحب ثواب زیادی دارد و موجب تقرب الهی می‌گردد. این نوع روزه به سه دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• استحباب ذاتی: روزه‌گیری در تمام ایام سال (مگر روزهای حرام) مستحب است.
• استحباب زمانی: روز‌های سه گانه هر ماه (سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم)، روز‌های پنجشنبه و جمعه، تمام ماه رجب و شعبان، روز عید غدیر، مبعث پیامبر و روز دحو‌الارض
• استحباب سببی: روزه‌هایی که به دلیل یک اتفاق خاص مستحب می‌شود مانند روزه برای طلب باران

روزه‌های حرام؛ چه زمانی نباید روزه بگیریم؟

• روزه حرام در شرع دارای نهی مطلق است و انجام آن باطل و گناه آلود است. این موارد عبارتند از:
• روز عید فطر (اول شوال) و روز عید قربان (دهم ذی‌الحجه)
• روز‌های تشرق (یازدهم، دوازدهم و سیزدهم ذی‌الحجه) برای کسی که در منی است.
• روز یوم‌الشک: روزی که مردد هستید آخر شعبان است یا اول رمضان؛ اگر با نیت روزه رمضان گرفته شود حرام است.
• روزه وصال: روزه‌گیری بدون افطار و پیوسته در دو روز
• روزه سکوت: نیت کردن سکوت در تمام روز به عنوان عبادت
• روزه نذر معصیت: نذر کردن روزه برای شکر انجام یک گناه یا برای ترک یک واجب
• روزه زن بدون اجازه همسر
• روزه فرزند اگر موجب اذیت پدر و مادر شود.

روزه‌های مکروه؛ مواردی که ثواب روزه کمتر می‌شود!

برخی از روز‌ها هستند که روزه گرفتن در آن روز مکروه است و ثواب کمتری دارد:

• روزه روز عاشورا
• روزه روز عرفه برای کسی که می‌ترسد روزه باعث ضعف او در دعای عرفه شود.
• روزه مهمان بدون اجازه میزبان
• روزه فرزند بدون اجازه پدر
• روزه مسافر

چه کسانی از روزه گرفتن معاف هستند؟

شرایط صحت روزه شامل اسلام، بلوغ، عقل، هواب از جنابت، عدم حضور حیض و نفاس برای بانوان و عدم مسافرت است. بنابراین افراد زیر از روزه معاف‌اند:

• کافر و کودک غیر بالغ
• مجنون و دیوانه
• مسافر: کسی که سفر او باعث ترک نماز و افطار شده است.
• بیمار: کسی که روزه گرفتن برای او ضرر دارد یا بیماری تشدید می‌کند.
• زن حائض و نفساء: ایام عادت ماهانه یا خون زایمان
• افراد پیر و ناتوان: کسی که توانایی روزه گرفتن ندارد و توانایی جبران قضا را نیز ندارد.

احکام نیت و قصد روزه واجب و مستحب

نیت در فقه و حقوق اسلامی به معنای انجام عمل به نیت قربت به خداوند است و روزه بدون نیت اعتباری ندارد. احکام نیت در روز‌های واجب و مستحب تفاوت‌های مهمی با یکدیگر دارند:

نیت برای روزه واجب

نیت روزه واجب باید قبل از اذان صبح  انجام شود و استمرار نیت داشته باشد. در روز‌های واجب مثل ماه رمضان لازم نیست شخص در دل بگویید من روزه ماه رمضان می‌گیرم بلکه همین که بداند این ماه رمضان است و قصد روزه گرفتن دارد کافی است.

برای روزه‌های واجب غیر معین مثل قضا یا نذر باید نیت کند روزه قضا یا روزه نذر به جای می‌آورد.

نیت روزه مستحب

در روزه مستحب نیت می‌تواند تا قبل از ظهر شرعی (زمان اذان ظهر) انجام شود. بنابراین اگر شخصی قبل از ظهر چیزی نخورد و تصمیم بگیرد از آن لحظه تا غروب روزه بگیرد روزه‌اش صحیح است. همچنین شرط صحیح این نیت این است که از اذان صبح تا زمانی که نیت می‌کند چیزی نخورده باشد.

نیت روزه یوم الشک

یوم‌الشک روزی است که مردم در مورد آن تردید دارند که آخر شعبان است یا اول رمضان؛ از لحاظ شرعی نیت روزه رمضان در روز یوم‌الشک صحیح نیست و اگر شخص بخواهد در روز یوم الشک روزه بگیرد باید آن را به نیت روزه مستحب بگیرد.

نیت روزه در سفر

شخصی که قصد سفر دارد اگر از شب قبل نیت روزه بگیرد روزه اش صحیح است ولی اگر مسافر در طول روز بعد از اذان صبح تصمیم بگیرد به شهر یا محل خود بازگردد می‌تواند تا قبل از ظهر نیت روزه کند و روزه اش صحیح خواهد بود.

 در نهایت روزه چه واجب باشد و چه مستحب تمرینی برای خودسازی و نزدیکی به درگاه الهی است و انجام تکالیف مالی در کنار عبادات می‌تواند تکمیل‌کننده این مسیر باشد. خیریه خانه ای بی در تمامی ایام ماه مبارک رمضان امین شما برای رساندن نیات خیر به دست بیماران و نیازمندان واقعی می‌باشد.