چهل حدیث درباره روزه گرفتن

شاید فکر کنیم روزه فقط یک تکلیف شرعی است اما زمانی که احادیث معصومین را می‌خوانیم می‌بینیم که این ماه قرار است حسابی حال دل و بدنمان را خوب کند. در کلام امامان و معصومین رازهایی درباره روزه وجود دارد که از تقویت اراده گرفته تا سلامتی جسم و رسیدن به آرامش واقعی را به زبان ساده به ما یاد می‌دهند. در ادامه این چهل حدیث کوتاه را شرح می‌دهیم تا از لحظات این ماه خاطره‌ای شیرین برای روح خود بسازید.

شرح چهل حدیث نورانی درباره روزه و روزه داری

روزه گرفتن از نگاه اهل بیت و امامان آثار و برکات متعددی دارد که در ادامه فلسفه، آثار و برکات این فریضه واجب و مستحب را مورد بررسی قرار خواهیم داد تا نگاهی جامع نسبت به این عمل داشته باشید:

1. پایه های اسلام

امام باقر (علیه‌السلام) فرمودند:

بنى الاسلام على خمسة اشياء، على الصلوة و الزکاه هو الحج و الصوم و الولایة.

ترجمه: اسلام بر پنج چیز استوار است؛ بر نماز و زکات و حج و روزه و ولایت (رهبری اسلامی).

فروع کافی، ج ۴ ص ۶۲، ح

2. فلسفه روزه

قال الصادق علیه السلام:

انما فرض الله الصیام لیستوی به الغنی و الفقیر.

ترجمه: خداوند روزه را واجب کرده تا بدین وسیله دارا و ندار (غنی و فقیر) مساوى گردند.

من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ص ۴۳، ح۱

3. روزه آزمون اخلاص

قال امیرالمومنین علیه السلام:

فرض الله … الصیام ابتلاء لاخلاص الخلق.

ترجمه: امام علی علیه السلام فرمود: خداوند روزه را واجب کرد تا به وسیله آن اخلاص خلق را بیازماید.

نهج البلاغه، حکمت ۲۵۲

4. روزه یادآور قیامت

قال الرضا علیه السلام:

انما امروا بالصوم لکى يعرفوا الم الجوع و العطش فیستدلوا على فقر الاخر.

ترجمه: مردم به انجام روزه امر شده‌اند تا درد گرسنگی و تشنگی را بفهمند و به واسطه آن فقر و بیچارگی آخرت را بیابند.

وسائل الشیعه، ج ۴ ص ۴ ح ۵؛ علل الشرایع، ص ۱۰

5. روزه زکات بدن

قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

لکل شیء زکاه و زکاه الابدان الصیام.

ترجمه: برای هر چیزی زکاتی است و زکات بدن روزه است.

الکافی، ج ۴، ص ۶۲، ح ۳

6. روزه سپر آتش

قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

الصوم جنة من النار.

ترجمه: روزه سپر آتش (جهنم) است؛ یعنی به واسطه روزه گرفتن انسان از آتش جهنم در امان خواهد بود.

 الکافی، ج ۴ ص ۱۶۲

7. اهمیت روزه

قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

الصوم فى الحر جهاد.

ترجمه: روزه گرفتن در گرما، جهاد است.

بحارالانوار، ج ۹۶، ص ۲۵۷

8. روزه نفس

قال امیرالمومنین علیه السلام:

صوم النفس عن لذات الدنيا انفع الصيام.

ترجمه: روزه نفس از لذت‌های دنیوی سودمندترین روزه‌هاست.

غرر الحکم، ج ۱ ص ۴۱۶ ح ۶۴

9. روزه واقعی

قال امیرالمومنین علیه السلام:

الصیام اجتناب المحارم کما یمتنع الرجل من الطعام و الشراب.

ترجمه: روزه پرهیز از حرام‌ها است همچنان که شخص از خوردنی و نوشیدنی پرهیز می‌کند.

بحار، ج ۹۳ ص ۲۴۹

۱۰٫برترین روزه

قال امیرالمومنین علیه السلام:

صوم القلب خیر من صیام اللسان و صوم اللسان خیر من صیام البطن.

ترجمه: روزه قلب بهتر از روزه زبان است و روزه زبان بهتر از روزه شکم است.

غرر الحکم، ج ۱، ص ۴۱۷، ح ۸۰

۱۱٫روزه چشم و گوش

قال الصادق علیه السلام:

اذا صمت فلیصم سمعک و بصرک و شعرک و جلدک.

ترجمه: آنگاه که روزه می‌گیری باید چشم و گوش و مو و پوست تو هم روزه‌دار باشند.(یعنی از گناهان پرهیز کند).

الکافی، ج ۴ ص ۸۷، ح ۱

۱۲٫روزه اعضا و جوارح

عن فاطمه الزهرا سلام الله علیها:

ما یصنع الصائم بصیامه اذا لم یصن لسانه و سمعه و بصره و جوارحه.

ترجمه: روزه‌داری که زبان و گوش و چشم و جوارح خود را حفظ نکرده روزه‌اش به چه کارش خواهد آمد.

بحار، ج ۹۳ ص ۲۹۵

۱۳٫روزه ناقص

قال الباقر علیه السلام:

لا صیام لمن عصى الامام و لا صیام لعبد ابق حتى يرجع و لا صیام لامراه ناشزه حتى تتوب و لا صیام لولد عاق حتى یبر.

ترجمه: روزه این افراد کامل نیست:

 ۱ – کسی که امام (رهبر) را نافرمانی کند.

 ۲ – بنده فراری تا زمانی که برگردد.

 ۳ – زنی که اطاعت شوهر نکرده تا اینکه توبه کند.

 ۴ – فرزندی که نافرمان شده تا اینکه فرمانبردار شود.

 بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۲۹۵

۱۴٫روزه بی ارزش

قال امیرالمومنین علیه السلام:

کم من صائم لیس له من صیامه الا الجوع و الظمأ و کم من قائم لیس له من قیامه الا السهر و العناء.

ترجمه: چه بسا روزه‌داری که از روزه‌اش جز گرسنگی و تشنگی بهره‌ای ندارد و چه بسا شب زنده‌داری که از نمازش جز بیخوابی و سختی سودی نمی‌برد.

نهج البلاغه، حکمت ۱۴۵

۱۵٫روزه و صبر

عن الصادق علیه السلام فى قول الله عزوجل (واستعينوا بالصبر و الصلوة) قال: الصبر الصوم.

ترجمه: خداوند عزوجل که فرموده است از صبر و نماز کمک بگیرید، صبر روزه است.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۹۸، ح ۳

۱۶٫روزه و صدقه

قال الصادق علیه السلام:

صدقه درهم افضل من صیام یوم.

ترجمه: یک درهم صدقه دادن از یک روز روزه مستحبی برتر و والاتر است.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۱۸، ح ۶

مطابق با حدیث امام صادق گاهی ارزش یک درهم صدقه از روزه مستحبی هم بالاتر است. شما می‌توانید با پرداخت صدقه به نیت سلامتی خود، سهمی جهت تامین هزینه‌های مالی نیازمندان و مستحقین واقعی داشته باشید.

۱۷٫پاداش روزه

 قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

الصوم لى وأنا أجزى.

ترجمه: روزه برای من است و من پاداش آن را می‌دهم.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۹۴، ح ۱۵ و ۱۶؛ ۲۷ و ۳۰

۱۸٫جرعه نوشان بهشت

قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

من منعه الصوم من طعام یشتهیه کان حقا على الله ان یطعمه من طعام الجنه و یسقیه من شرابها.

ترجمه: کسی که روزه او را از غذاهای مورد علاقه‌اش باز دارد بر خداست که به او از غذاهای بهشتی بخورانند و از شراب‌های بهشتی به او بنوشاند.

بحارالانوار، ج ۹۳ ص ۳۳۱

۱۹٫خوشا بحال روزه داران

قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

طوبى لمن ظما او جاع لله اولئک الذین یشبعون یوم القیامه.

 ترجمه: خوشا بحال کسانی که برای خدا گرسنه و تشنه شده‌اند اینان در روز قیامت سیر می‌شوند.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۹۹، ح ۲

۲۰٫مژده به روزه‌داران

قال الصادق علیه السلام:

 من صام لله عزوجل يوما في شدة الحر فاصابه ظما و کل الله به الف ملک یمسحون وجهه و یبشرونه حتى اذا افطر.

ترجمه: هر کس که در روز بسیار گرم برای خدا روزه بگیرد و تشنه شود خداوند هزار فرشته را می‌گمارد تا دست به چهره او بکشند و او را بشارت دهند تا هنگامی که افطار کند.

الکافی، ج ۴ ص ۶۴ ح ۸؛ بحارالانوار، ج ۹۳ ص ۲۴۷

۲۱٫شادی روزه دار

قال الصادق علیه السلام:

 للصائم فرحتان فرحة عند إفطاره وفرحة عند لقاء ربه.

ترجمه: برای روزه دار دو سرور و خوشحالی است:

 ۱ – هنگام افطار

 ۲ – هنگام لقاء پروردگار (وقت مردن و در قیامت)

 وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۹۰ و ۲۹۴ ح ۶ و ۲۶

۲۲٫بهشت و باب روزه‌داران

قال رسول الله صلى الله علیه و آله:

ان للجنة بابا يدعى الريان لا يدخل منه الا الصائمون.

ترجمه: برای بهشت دری است بنام (ریان) که از آن فقط روزه داران وارد می‌شوند.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۹۵، ح ۳۱؛ معانی الاخبار ص ۱۱۶

۲۳٫دعای روزه‌داران

قال الکاظم (علیه السلام): دعوه الصائم تستجاب عند افطاره.

ترجمه: دعای شخص روزه‌دار هنگام افطار مستجاب می‌شود.

بحارالانوار، ج ۹۲ ص ۲۵۵ ح ۳۳

۲۴٫بهار مومنان

قال رسول الله (صلى الله علیه و آله):

الشتاء ربیع المومن یطول فیه لیله فیستعین به على قیامه و یقصر فیه نهاره فیستعین به علی صیامه.

ترجمه: زمستان، بهار مومن است از شب‌های طولانی‌اش برای شب زنده‌داری و از روزهای کوتاهش برای روزه داری بهره می‌گیرد.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۳۰۲، ح ۳

۲۵٫روزه مستحبی

 قال الصادق (علیه السلام):

من جاء بالحسنه فله عشر امثالها من ذلک صیام ثلاثه ایام من کل شهر.

ترجمه: هر کس کار نیکی انجام دهد ده برابر آن پاداش دارد و از جمله آنها سه روز روزه در هر ماه است.

وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۳۱۳، ح ۳۳

۲۶٫روزه ماه رجب

قال الکاظم (علیه السلام):

رجب نهر في الجنة أشد بياضا من اللبن وأحلى من العسل فمن صام يوما من رجب سقاه الله من ذلک النهر.

ترجمه: رجب نام نهری است در بهشت از شیر سفیدتر و از عسل شیرین‌تر هرکس یک روز از ماه رجب را روزه بگیرد خداوند از آن نهر به او می‌نوشاند.

من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ص ۵۶ ح ۲؛ وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۳۵۰ ح ۳

۲۷٫روزه ماه شعبان

من صام ثلاثه ایام من اخر شعبان و وصلها بشهر رمضان کتب الله له صوم شهرین متتابعین.

امام صادق علیه السلام فرمود:

ترجمه: هرکس سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگیرد و به روزه ماه رمضان وصل کند خداوند ثواب روزه دو ماه پی در پی را برایش محسوب می‌کند.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۳۷۵، ح ۲۲

۲۸٫افطاری دادن

قال الصادق (علیه السلام):

من فطر صائما فله مثل اجره.

ترجمه: هر کس روزه داری را افطار دهد، برای او هم مثل اجر روزه دار است.

الکافی، ج ۴ ص ۶۸، ح ۱

۲۹٫افطاری دادن

قال الکاظم (علیه السلام):

فطرک اخاک الصائم خیر من صیامک.

ترجمه: افطاری دادن به برادر روزه دارت از گرفتن روزه (مستحبی) بهتر است.

الکافی، ج ۴ ص ۶۸، ح۲

۳۰٫روزه خواری

قال الصادق (علیه السلام):

من افطر یوما من شهر رمضان خرج روح الایمان منه.

ترجمه: هر کس یک روزه ماه رمضان را بخورد، روح ایمان از او جدا می‌شود.

 وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۱۸۱، ح ۴ و ۵؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۲ ص ۷۳، ح ۹

۳۱٫رمضان ماه خدا

قال امیرالمومنین:

شهر رمضان شهر الله و شعبان شهر رسول الله و رجب شهرى.

ترجمه: رمضان ماه خدا و شعبان ماه رسول خدا و رجب ماه من است.

 وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۶۶، ح ۲۳

۳۲٫رمضان ماه رحمت

قال رسول الله (صلى الله علیه و آله):

و هو شهر اوله رحمه و أوسطه مغفرة و آخره عتق من النار.

ترجمه: رمضان ماهی است که ابتدایش رحمت است و میانه‌اش مغفرت و پایانش آزادی از آتش جهنم.

بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۳۴۲

۳۳٫فضیلت ماه رمضان

قال رسول الله (صلى الله علیه و آله):

إن أبواب السماء تفتح في أول ليله من شهر رمضان و لا تغلق الى اخر لیله منه.

ترجمه: درهای آسمان در اولین شب ماه رمضان گشوده می‌شود و تا آخرین شب آن بسته نخواهد شد.

بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۳۴۴

۳۴٫اهمیت ماه رمضان

قال رسول الله (صلى الله علیه و آله): لو یعلم العبد ما فى رمضان لود ان یکون رمضان السنه.

ترجمه: اگر بنده خدا می‌دانست که در ماه رمضان چیست (چه برکتی وجود دارد( دوست می‌داشت که تمام سال رمضان باشد.

بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۳۴۶

۳۵٫قرآن و ماه رمضان

قال الرضا (علیه السلام): من قرا في شهر رمضان آیه من کتاب الله کان کمن ختم القران فى غیره من الشهور.

ترجمه: هر کس ماه رمضان یک آیه از کتاب خدا را قرائت کند مثل اینست که در ماه‌های دیگر تمام قرآن را بخواند.

بحارالانوار، ج ۹۳، ص ۳۴۶

۳۶٫شب سرنوشت‌ساز

قال الصادق (علیه السلام):

راس السنه لیله القدر یکتب فیها ما یکون من السنه الى السنه.

ترجمه: آغاز سال شب قدر است و در آن شب برنامه سال آینده نوشته می‌شود.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۵۸ ح ۸

۳۷٫برتری شب قدر

قیل لابی عبدالله (علیه السلام):

کیف تکون لیله القدر خیرا من الف شهر؟ قال: العمل الصالح فیها خیر من العمل فى الف شهر لیس فیها لیله القدر.

ترجمه: چگونه شب قدر از هزار ماه بهتر است؟ حضرت فرمود: کار نیک در آن شب از کار در هزار ماه که در آنها شب قدر نباشد بهتر است.

 وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۵۶، ح ۲

۳۸٫تقدیر اعمال

قال الصادق (علیه السلام):

التقدير فی لیلة تسعة عشر و الابرام فى ليلة احدى و عشرين و الامضاء فى لیله ثلاث و عشرین.

ترجمه: برآورد اعمال در شب نوزدهم انجام می‌گیرد و تصویب آن در شب بیست و یکم و تنفیذ آن در شب بیست و سوم.

وسائل الشیعه، ج ۷ ص ۲۵۹

۳۹٫احیاء شب قدر

کان ابو جعفر (علیه السلام) اذا کان لیله احدى و عشرین و لیله ثلاث و عشرین اخذ فى الدعا حتى یزول اللیل فاذا زال اللیل صلى.

ترجمه: امام باقر علیه السلام در شب بیست و یکم و بیست و سوم ماه رمضان مشغول دعا می‌شد تا شب بسر آید و آنگاه که شب به پایان می‌رسید نماز صبح را می‌خواند.

وسائل الشیعه، ج ۷، ص ۲۶۰، ح ۴

۴۰٫زکات فطره

قال الصادق (علیه السلام):

ان من تمام الصوم اعطاء الزکاة یعنی الفطره کما ان الصلوة على النبى (صلى الله علیه و آله) من تمام الصلوة.

ترجمه: تکمیل روزه به پرداخت زکات یعنی فطره است همچنان که صلوات بر پیامبر (صلى الله علیه و آله) کمال نماز است.

وسائل الشیعه، ج ۶ ص ۲۲۱، ح ۵

جمع بندی

با توجه به احادیث، روزه‌داری تاثیرات فراوانی بر سلامت جسم و روح انسان دارد. اگر به هر دلیلی موفق به گرفتن روزه واجب خود نشده‌اید برای اینکه دینی بر گردنتان باقی نماند می‌توانید از طریق خیریه خانه‌ ای‌ بی نسبت به پرداخت کفاره، فطریه و یا صدقه اقدام کنید. این مبالغ مستقیما صرف حمایت و درمان بیماران پروانه‌ای می‌شوند تا طاعات شما مورد قبول حق واقع شود.